{"id":18678,"date":"2024-05-14T15:28:56","date_gmt":"2024-05-14T14:28:56","guid":{"rendered":"http:\/\/dubawa.org\/dir\/?p=18678"},"modified":"2024-05-14T15:28:59","modified_gmt":"2024-05-14T14:28:59","slug":"idahun-si-ibeere-merin-lori-ooru-amulaagun-to-gbode-kan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/idahun-si-ibeere-merin-lori-ooru-amulaagun-to-gbode-kan\/","title":{"rendered":"\u00ccd\u00e1h\u00f9n s\u00ed \u00ecb\u00e9\u00e8r\u00e8 m\u1eb9\u0301rin l\u00f3r\u00ed ooru \u00e0m\u00fal\u00e0\u00e1g\u00f9n t\u2019\u00f3 gb\u00f2de kan"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\">\u1ecc\u0300p\u1ecd\u0300l\u1ecdp\u1ecd\u0300 \u00e8n\u00ecy\u00e0n l\u00f3 \u0144 k\u00e9rora ooru \u00e0m\u00faj\u00f9 t\u00ed \u00f3 gb\u00f2de kan, t\u00ed on\u00edk\u00e1luk\u00fa s\u00ec \u0144 fi \u00e0\u00ecdun\u00fa w\u1ecdn h\u00e0n n\u00ed or\u00ed\u1e63ir\u00ed\u1e63i \u1ecd\u0300n\u00e0. B\u00ed \u00e0w\u1ecdn \u00e0gb\u00e0lagb\u00e0 \u1e63e \u0144 k&#8217;\u00e1y\u00e0s\u00f3k\u00e8 l\u00f3r\u00ed \u1ecd\u0300r\u1ecd\u0300 ooru \u00e0m\u00fal\u00e0\u00e1g\u00f9n am\u00fanim\u2019\u1eb9\u0301d\u1ecd\u0300 y\u00ec\u00ed, ni \u00e0w\u1ecdn \u1ecd\u0300d\u1ecd\u0300 p\u00e0\u00e1p\u00e0\u00e1 \u0144 \u1e63e \u00e0fih\u00e0n or\u00ed\u1e63ir\u00ed\u1e63i \u1ecd\u0300n\u00e0 t\u00ed \u00f3 gb\u00e0 kan \u00e0w\u1ecdn n\u00e1\u00e0. \u00c8y\u00ed k\u00f2 y\u1ecd \u00e0w\u1ecdn \u1ecdm\u1ecdd\u00e9 s\u00edl\u1eb9\u0300 r\u00e1r\u00e1.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\">\u1ecc\u0300p\u1ecd\u0300l\u1ecdp\u1ecd\u0300 f\u1ecd\u0301nr\u00e1n ni p\u00fap\u1ecd\u0300 \u00e0w\u1ecdn \u00e8n\u00ecy\u00e0n l\u00f3r\u00ed ay\u00e9luj\u00e1ra ti \u1e63e l\u00e1ti s\u1ecd\u0300r\u1ecd\u0300 l\u00f3r\u00ed ooru t\u00ed \u00f3 \u0144 m\u00fa tay\u1ecd b\u00f3tiy\u1eb9. G\u1eb9\u0301g\u1eb9\u0301 b\u00ed \u00e0w\u1ecdn \u00e8n\u00ecy\u00e0n kan \u1e63e \u0144 s\u1ecd\u2019p\u00e9 \u1eb9\u0300\u1e63\u1eb9\u0300 \u00e0p\u1ecd\u0300j\u00f9 ni \u00f3 \u1e63ok\u00f9nf\u00e0 ooru m\u00edm\u00fa, b\u1eb9\u0301\u1eb9\u0300 ni \u00e0w\u1ecdn \u1eb9l\u00f2m\u00edr\u00e0n til\u00e8 \u0144 w\u00edp\u00e9 \u00ecj\u1ecdba t\u00ed \u00f3 \u0144 b\u1eb9 l\u00f3de ni \u00f3 \u1e63ok\u00f9nf\u00e0 ooru \u00e0m\u00faj\u00f9. \u00c0w\u1ecdn kan til\u1eb9\u0300 gb\u00e0gb\u00f3 w\u00edp\u00e9, in\u00e1 m\u00e0n\u00e0m\u00e1n\u00e1 t\u00ed \u00f3 \u0144 k\u00faw\u00e1r\u00e1p\u00e1 ni \u00f3 \u1e63e k\u00f3k\u00f3 j\u00f9 l\u1ecd n\u00edn\u00fa \u00e0w\u1ecdn ohun t\u00ed \u00f3 \u1e63ok\u00f9nf\u00e0 ooru.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>K\u00edni a n\u00ed l\u00e1ti m\u00f2 n\u00edpa ooru \u00e0bad\u00ec?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/en.m.wikipedia.org\/wiki\/Heat_wave\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ooru \u00e0bad\u00ec<\/a> j\u1eb9\u0301 gb\u00edgb\u00f3n\u00e1 af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 n\u00ed \u1ecd\u0300n\u00e0 t\u00ed \u00f3 k\u1ecdj\u00e1a b\u00ed o ti y\u1eb9 n\u00ed agb\u00e8gb\u00e8 kan, p\u00e0\u00e1p\u00e0\u00e1 n\u00edgb\u00e0 t\u00ed \u00ecw\u1ecd\u0300n gb\u00edgb\u00f3n\u00e1 af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 y\u00ec\u00ed b\u00e1 ti ju \u00ecdiw\u1ecd\u0300n t\u00ed \u00e0k\u1ecds\u00edl\u1eb9\u0300 \u00ecr\u00edr\u00ed agb\u00e8gb\u00e8 n\u00e1\u00e0 l\u1ecd. Ooru \u00e0bad\u00ec j\u1eb9\u0301 af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 gb\u00edgb\u00f3n\u00e1 t\u00ed \u00f3 s\u2019\u00e0j\u00e8j\u00ec s\u00ed \u00e0y\u00edk\u00e1, agb\u00e8gb\u00e8 t\u00e0b\u00ed ib\u00ec kan. \u00c8y\u00ed t\u00fam\u1ecd\u0300 s\u00ed p\u00e9, b\u00ed ooru m\u00edm\u00fa b\u00e1 ti r\u00e9k\u1ecdj\u00e1a b\u00f3tiy\u1eb9 t\u00e0b\u00ed t\u00ed \u00f3 tay\u1ecd \u00e0k\u1ecds\u00edl\u1eb9\u0300 \u00e0t\u1eb9\u0300y\u00ecnw\u00e1 n\u00ed agb\u00e8gb\u00e8 kan n\u00edgb\u00e0 t\u00ed a b\u00e1 fi ohun \u00e8l\u00f2 t\u00ed a fi \u0144 y\u1eb9 \u00ecgb\u00f3n\u00e1 \u00e0b\u00ed \u00ectut\u00f9 af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 w\u00f2, a le\u00e8 s\u1ecd w\u00edp\u00e9 \u00f3 ti di ooru \u00e0bad\u00ec.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\">G\u1eb9\u0301g\u1eb9\u0301 b\u00ed \u00e0j\u1ecd \u00ecj\u1ecdba il\u1eb9\u0300 \u1eccsit\u00e9r\u00ed\u00e0 (Australia) t\u00f3 \u0144 \u1e63e \u00e0b\u00f3j\u00fat\u00f3 \u00ecw\u00e1d\u00ec\u00ed l\u00f3r\u00ed \u1ecd\u0300r\u1ecd\u0300 gbogbo t\u00f3 j\u1eb9\u0301 m\u1ecd\u0301 af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301, omi, \u00e0ti oj\u00fa \u1ecdj\u1ecd\u0301 &#8211; Bureau of Meteorology, <a href=\"http:\/\/www.bom.gov.au\/australia\/heatwave\/knowledge-centre\/understanding.shtml#:~:text=Heatwave%20intensity-,Heatwave%20definition,temperature%20to%20make%20a%20heatwave.\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ooru \u00e0bad\u00ec j\u1eb9\u0301<\/a> \u00e0k\u00f3k\u00f2 \u00ecgb\u00e0 t\u00ed \u00ecdiw\u1ecd\u0300n af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 t\u00ed \u00f3 t\u00fat\u00f9 j\u00f9 t\u00e0b\u00ed t\u00ed \u00f3 gb\u00f3n\u00e1 j\u00f9, b\u00e1 gb\u00f3n\u00e1 hanhan ju \u1ecdj\u1ecd\u0301 m\u1eb9\u0301ta n\u00ed \u00e8\u00e9k\u00e1nn\u00e1 l\u00e1\u00ec s\u00ed \u00ecd\u00e1d\u00far\u00f3.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\">El\u00e9y\u00ec\u00ed ni a m\u00e1a \u0144 fi \u1e63e \u00e0fiw\u00e9 p\u1eb9\u0300l\u00fa b\u00ed af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 agb\u00e8gb\u00e8 n\u00e1\u00e0 ti \u1e63e \u0144 gb\u00f3n\u00e1 s\u00ed l\u00e1t\u1eb9\u0300y\u00edn w\u00e0. Ooru \u00e0bad\u00ec m\u00e1a \u0144 ju b\u00ed af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 b\u00e1 ti \u1e63e gb\u00f3n\u00e1 s\u00ed l\u00f3j\u00fam\u1ecd\u0301. O t\u00fan m\u00e1a \u0144 n\u00ed \u1e63e p\u1eb9\u0300l\u00fa b\u00ed af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 t\u00ed \u00f3 t\u00ed \u0144 gb\u00f3n\u00e1 t\u1eb9\u0301l\u1eb9\u0300 n\u00ed \u1ecd\u0300s\u00e1n ti \u1e63e t\u00fat\u00f9 s\u00ed n\u00ed \u00f2ru m\u00f3j\u00fa.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u01f8j\u1eb9\u0301 or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 N\u00e0\u00ecj\u00edr\u00ed\u00e0 n\u00eckan ni ooru \u00e0bad\u00ec y\u00ec\u00ed p\u1ecd\u0301\u0144 m\u1ecd\u0301?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\">\u00d3 \u1e63e p\u00e0t\u00e0k\u00ec l\u00e1ti k\u1ecd\u0301k\u1ecd\u0301 m\u1ecd\u0300 w\u00edp\u00e9 ooru \u00e0m\u00faj\u00f9 d\u00e0b\u00ed \u00e0r\u00f9n t\u00ed \u0144 \u1e63e ab\u1ecd\u0301yad\u00e9 ni. K\u00ec\u00ed \u1e63e \u1ecd\u0300r\u1ecd\u0300 or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 N\u00e0\u00ecj\u00edr\u00ed\u00e0 n\u00eckan. G\u1eb9\u0301g\u1eb9\u0301 b\u00ed \u00e0j\u1ecd kan t\u00ed \u00f3 \u0144 fi \u00ecm\u1ecd\u0300 \u00ecgb\u00e0l\u00f3d\u00e9 \u00e0ti \u1eb9\u0300r\u1ecd k\u1ecd\u0300mp\u00fat\u00e0 \u1e63e \u00ecw\u00e1d\u00ec\u00ed l\u00f3r\u00ed \u00e0w\u1ecdn \u1ecd\u0300r\u1ecd\u0300 t\u00ed \u00f3 j\u00e9 m\u1ecd\u0301 af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301, \u00e0y\u00edpad\u00e0 oj\u00fa \u1ecdj\u1ecd\u0301 \u00e0ti b\u00ed w\u1ecd\u0301n \u1e63e le\u00e8 \u1e63ok\u00f9nf\u00e0 \u00e0w\u1ecdn \u00ecj\u00e0mb\u00e1 t\u00f3 r\u1ecd\u0300 m\u1ecd\u0301 \u00e0y\u00edpad\u00e0 oj\u00fa \u1ecdj\u1ecd\u0301 &#8211; World Weather Attribution (WWA), ooru \u00e0bad\u00ec \u0144 b\u00e1 \u00e0w\u1ecdn or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 m\u00edr\u00e0n f\u00ednra p\u1eb9\u0300l\u00fa. F\u00fan \u00e0p\u1eb9\u1eb9r\u1eb9, \u00e0k\u1ecds\u00edl\u1eb9\u0300 \u0144 b\u1eb9 w\u00edp\u00e9, n\u00edn\u00fa <a href=\"https:\/\/www.worldweatherattribution.org\/extreme-heat-in-north-america-europe-and-china-in-july-2023-made-much-more-likely-by-climate-change\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00e0w\u1ecdn or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 t\u00ed \u00f3 n\u00ed \u00ecr\u00edr\u00ed ooru<\/a> \u00e0bad\u00ec n\u00ed o\u1e63\u00f9 keje \u1ecdd\u00fan 2023 ni \u00e0w\u1ecdn or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 t\u00ed \u00f3 w\u00e0 n\u00ed k\u1ecd\u0301\u0144t\u00edn\u1eb9\u0301\u0144ti \u00c9\u1e63\u00ed\u00e0 (\u00c0s\u00ec\u00e1), Y\u00far\u00f3\u00f2p\u00f9 (Europe) \u00e0ti \u00c0r\u00edw\u00e1 Am\u1eb9\u0301r\u00edk (North America).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\">\u00c0j\u1ecd Earth Observatory fi \u00ecd\u00ed \u1ecd\u0300r\u1ecd\u0300 y\u00ec\u00ed m\u00fal\u1eb9\u0300 b\u00e1kan n\u00e1\u00e0 w\u00edp\u00e9, ooru \u00e0bad\u00ec \u0144 s\u1ecd\u1e63\u1eb9\u0301 k\u00e1\u00e0kiri agb\u00e8gb\u00e8 \u00c1f\u00edr\u00edk\u00e0 p\u1eb9\u0300l\u00fa \u00ecw\u1ecd\u0300n af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 gb\u00edgb\u00f3n\u00e1 t\u00ed \u00f3 ju \u00ecdiw\u1ecd\u0300n ti \u00e0t\u1eb9\u0300y\u00ecnw\u00e1 l\u1ecd. F\u00fan <a href=\"https:\/\/earthobservatory.nasa.gov\/images\/152600\/heat-wave-in-east-africa\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00e0p\u1eb9\u1eb9r\u1eb9<\/a>, or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 South Sudan pa \u00e0\u1e63\u1eb9 l\u00e1ti ti \u00e0w\u1ecdn il\u00e9 \u1eb9\u0300k\u1ecd\u0301 n\u00ed o\u1e63\u00f9 k\u1eb9ta \u1ecdd\u00fan 2024 l\u00e1t\u00e0r\u00ed \u00ecw\u00f2ye \u00e0ti \u00e0p\u00e8s\u00edl\u1eb9\u0300 ooru gb\u00edgb\u00f3n\u00e1 t\u00ed w\u1ecd\u0301n l\u00e9r\u00f2 p\u00e9 y\u00ed\u00f2 m\u00fa n\u00ed or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 n\u00e1\u00e0, t\u00ed y\u00ed\u00f2 s\u00ec d\u00far\u00f3 b\u1eb9\u0301\u1eb9\u0300 f\u00fan \u1ecd\u0300s\u1eb9\u0300 m\u00e9j\u00ec gb\u00e1ko.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\">L\u00e1t\u00e0r\u00ed \u00e0w\u1ecdn \u1eb9\u0300r\u00ed w\u1ecd\u0300ny\u00ed, a n\u00ed \u00e0n\u00edk\u00fan \u00f2ye w\u00edp\u00e9, ooru \u00e0bad\u00ec, p\u00e0\u00e1p\u00e0\u00e1 n\u00ed \u00e0s\u00eck\u00f2 y\u00ec\u00ed, k\u00ec\u00ed \u1e63e \u00ec\u1e63\u1eb9\u0300l\u1eb9\u0300 t\u00ed \u00f3 p\u1ecd\u0301\u0144 m\u1ecd\u0301 or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 N\u00e0\u00ecj\u00edr\u00ed\u00e0 n\u00eckan. B\u00f3 ti \u1e63e r\u00ed n\u00edh\u00ecn-\u00edn n\u00e1\u00e0 l\u00f3 r\u00ed l\u2019\u1ecd\u0300p\u1ecd\u0300 ibi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>K\u00edni \u00e0w\u1ecdn ohun t\u00ed \u00f3 \u0144 \u1e63ok\u00f9nf\u00e0 ooru \u00e0bad\u00ec?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\">B\u00ed k\u00f2 b\u00e1 n\u00ed\u2019d\u00ec\u00ed, \u1eb9\u0300s\u1eb9\u0301 k\u00ec\u00ed d\u00e9d\u00e9 \u1e63\u1eb9\u0301. \u00cckan n\u00edn\u00fa \u00e0w\u1ecdn ohun t\u00ed \u00f3 \u0144 <a href=\"https:\/\/science.nasa.gov\/climate-change\/causes\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u1e63ok\u00f9nf\u00e0 ooru<\/a> \u00e0bad\u00ec ni \u00e0y\u00edpad\u00e0 oj\u00fa \u1ecdj\u1ecd\u0301 t\u00ed \u00f3 \u0144 s\u00e1b\u00e0 m\u00e1a \u0144 w\u00e1y\u00e9 n\u00edgb\u00e0 t\u00ed \u00e0w\u1ecdn af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 bur\u00fak\u00fa b\u00edi Carbon Dioxide, Chlorofluorocarbon, Methane, \u00e0ti b\u1eb9\u0301\u1eb9\u0300 b\u1eb9\u0301\u1eb9\u0300 l\u1ecd, b\u00e1 p\u00f2 j\u00f9 n\u00ed oj\u00fa \u00f2furuf\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\">B\u00e1kan n\u00e1\u00e0, ooru \u00e0bad\u00ec a m\u00e1a m\u00fa n\u00edgb\u00e0 t\u00ed af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 t\u00edt\u1eb9\u0300 b\u00e1 reg\u00fan s\u00ed oj\u00fa \u00f2furuf\u00fa n\u00ed agb\u00e8gb\u00e8 kan. \u00c8y\u00ed y\u00ed\u00f2 <a href=\"https:\/\/www.treehugger.com\/what-causes-heat-wave-4863232\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">d\u00ed af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 gb\u00edgb\u00f3n\u00e1 l\u1ecd\u0301w\u1ecd\u0301<\/a> l\u00e1ti f\u1eb9\u0301 j\u00e1de l\u1ecd s\u00ed \u00f2k\u00e8. D\u00edp\u00f2 b\u1eb9\u0301\u1eb9\u0300, af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 gb\u00edgb\u00f3n\u00e1a n\u00ec y\u00ed\u00f2 m\u00e1a b\u00ec w\u00e1 s\u00ed \u00ecs\u00e0l\u1eb9\u0300 t\u00ed y\u00ed\u00f2 s\u00ec fa ooru \u00e0bad\u00ec.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\">Ooru \u00e0bad\u00ec a t\u00fan m\u00e1a w\u00e1y\u00e9 n\u00edpa \u00e0f\u1ecdw\u1ecd\u0301f\u00e0 \u00e8n\u00ecy\u00e0n n\u00edgb\u00e0 t\u00ed a b\u00e1 \u0144 d\u00e1n\u00e1 sun igb\u00f3 f\u00fan \u00ecd\u00ed kan t\u00e0b\u00ed \u00f2m\u00edr\u00e0n, t\u00ed a b\u00e1 \u0144 d\u00e1n\u00e1 sun il\u1eb9\u0300 \u00e0b\u00ed igi g\u00edg\u00e9, l\u00e1\u00ec gbin \u00f2m\u00edr\u00e0n r\u1ecd\u0301p\u00f2.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u01f8j\u1eb9\u0301 ooru \u00e0bad\u00ec n\u00ed ewu t\u00e0b\u00ed \u00e0k\u00f3b\u00e1 t\u00ed \u00f3 le\u00e8 \u1e63\u00e9 f\u00fan \u00e0g\u1ecd\u0301ara wa b\u00ed?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\">\u1ecc\u0300p\u1ecd\u0300l\u1ecdp\u1ecd\u0300 \u00ecj\u00e0mb\u00e1 ni ooru \u00e0bad\u00ec le\u00e8 \u1e63\u00e9 f\u00fan \u00e8n\u00ecy\u00e0n b\u00ed a b\u00e1 k\u00f9n\u00e0 l\u00e1ti \u1e63\u00e9 \u00ect\u1ecd\u0301j\u00fa ara wa. Ooru m\u00edm\u00fa tay\u1ecd b\u00f3tiy\u1eb9 <a href=\"https:\/\/www.unicef.org\/parenting\/emergencies\/heat-wave-safety-tips#:~:text=What%20causes%20a%20heat%20wave,is%20trapping%20heat%20for%20longer.\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">le\u00e8 se \u00e0k\u00f3b\u00e1<\/a> f\u00fan \u1ecdm\u1ecdd\u00e9, \u00e0gb\u00e0lagb\u00e0, \u1ecdk\u00f9nrin, ob\u00ecnrin \u00e0ti awon al\u00e1boy\u00fan n\u00edpa d\u00ednd\u00edn \u00ecw\u1ecd\u0300n \u1ecdm\u1ecd in\u00fa al\u00e1boy\u00fan n\u00e1\u00e0 k\u00f9, r\u00edr\u1ecdb\u00ed \u00e0\u00ect\u1ecd\u0301j\u1ecd\u0301, \u00e0b\u00ed b\u00edb\u00ed \u00e0b\u00edk\u00fa \u00e0b\u00ed k\u00ed \u00f3 j\u00e1 s\u00ed \u1eb9\u0300j\u1eb9\u0300 r\u00edru f\u00fan \u00e0l\u00e1boy\u00fan n\u00e1\u00e0. Ooru \u00e0m\u00faj\u00f9 le\u00e8 \u1e63ok\u00f9nf\u00e0 \u00e0\u00ect\u00f3 omi n\u00edn\u00fa ara, \u1eb9yin t\u00f3 s\u00ec lewu p\u00fap\u1ecd\u0300 f\u00fan \u1eb9\u0300m\u00ed \u00e8n\u00ecy\u00e0n.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u00c0w\u1ecdn \u1ecd\u0300n\u00e0 wo la le\u00e8 fi d\u00e8n\u00e0 \u00e0k\u00f3b\u00e1 ooru \u00e0bad\u00ec?&nbsp;<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\">B\u00ed a b\u00e1 f\u1eb9\u0301 d\u00e8n\u00e0 \u00e0w\u1ecdn \u00e0k\u00f3b\u00e1 t\u00ed ooru \u00e0bad\u00ec \u0144 \u1e63e f\u00fan \u00e0g\u1ecd\u0301ara wa, a n\u00ed l\u00e1ti r\u00edi d\u00e1j\u00fa w\u00edp\u00e9 a n\u00ed \u00f2ye n\u00edpa \u00ecr\u00f2y\u00ecn t\u00f3 j\u1eb9 m\u1ecd\u0301 ooru \u00e0bad\u00ec \u00e0ti \u00e0s\u00eck\u00f2 t\u00ed \u00f3 se\u00e9se k\u00ed ir\u00fa ooru b\u00e1y\u00ec\u00ed m\u00fa. El\u00e9y\u00ec\u00ed y\u00ed\u00f2 r\u00e0n w\u00e1 l\u1ecd\u0301w\u1ecd\u0301 l\u00e1ti l\u00e8 \u1e63e \u00ecpinnu \u00e0ti \u00ecm\u00fara s\u00edl\u00e8 t\u00ed \u00f3 p\u00e9y\u1eb9 n\u00edpa \u00e0s\u00eck\u00f2 t\u00ed a f\u1eb9\u0301 j\u00e1de.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\">A gb\u1ecd\u0301d\u1ecd\u0300 <a href=\"https:\/\/www.unicef.org\/parenting\/emergencies\/heat-wave-safety-tips#:~:text=What%20causes%20a%20heat%20wave,is%20trapping%20heat%20for%20longer.\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">r\u00edi d\u00e1j\u00fa<\/a> w\u00edp\u00e9 a k\u00e1 \u00e0w\u1ecdn a\u1e63\u1ecd oj\u00fa f\u00e8r\u00e8s\u00e9 w\u00e1 s\u00edl\u1eb9\u0300 n\u00edgb\u00e0 t\u00ed \u1ecd\u0300s\u00e1n b\u00e1 p\u1ecd\u0301n k\u00ed a l\u00e8 d\u00e8n\u00e0 ooru f\u00edf\u1eb9\u0301 w\u1ecdl\u00e9. B\u00e1kan n\u00e1\u00e0, a le\u00e8 lo \u00e0w\u1ecdn \u1eb9\u0300r\u1ecd am\u00fal\u00e9tut\u00f9 l\u00e1ti d\u00edn \u1ecdw\u1ecd\u0301j\u00e0 ooru \u00e0bad\u00ec k\u00f9.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\">A n\u00ed l\u00e1ti w\u1ecd ir\u00fa a\u1e63\u1ecd t\u00ed y\u00ed\u00f2 j\u1eb9\u0301 k\u00ed \u00e0t\u1eb9\u0300g\u00f9n k\u00ed \u00f3 f\u1eb9\u0301 s\u00ed wa d\u00e1ad\u00e1a. P\u00e0t\u00e0k\u00ec j\u00f9 l\u1ecd ni w\u00edp\u00e9, a gb\u1ecd\u0301d\u1ecd\u0300 gb\u00ecy\u00e0nj\u00fa l\u00e1ti m\u00e1a m\u00fa omi l\u00f3\u00f2r\u00e8k\u00f3\u00f2r\u00e8 k\u00ed \u00f3 l\u00e8 b\u00e1 r\u1ecd\u0301p\u00f2 omi t\u00ed a b\u00e1 p\u00e0d\u00e1n\u00f9 n\u00edpa \u00f2\u00f3g\u00f9n l\u00edl\u00e0.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-justify wp-block-paragraph\"><strong><em>The researcher produced this fact-check per the DUBAWA 2024 Kwame KariKari Fellowship, in partnership with Diamond 88.5 FM Nigeria, to enrich the ethos of \u201ctruth\u201d in journalism and enhance media literacy in the country.<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u1ecc\u0300p\u1ecd\u0300l\u1ecdp\u1ecd\u0300 \u00e8n\u00ecy\u00e0n l\u00f3 \u0144 k\u00e9rora ooru \u00e0m\u00faj\u00f9 t\u00ed \u00f3 gb\u00f2de kan, t\u00ed on\u00edk\u00e1luk\u00fa s\u00ec \u0144 fi \u00e0\u00ecdun\u00fa w\u1ecdn h\u00e0n n\u00ed or\u00ed\u1e63ir\u00ed\u1e63i \u1ecd\u0300n\u00e0. B\u00ed \u00e0w\u1ecdn \u00e0gb\u00e0lagb\u00e0 \u1e63e \u0144 k&#8217;\u00e1y\u00e0s\u00f3k\u00e8 l\u00f3r\u00ed \u1ecd\u0300r\u1ecd\u0300 ooru \u00e0m\u00fal\u00e0\u00e1g\u00f9n am\u00fanim\u2019\u1eb9\u0301d\u1ecd\u0300 y\u00ec\u00ed, ni \u00e0w\u1ecdn \u1ecd\u0300d\u1ecd\u0300 p\u00e0\u00e1p\u00e0\u00e1 \u0144 \u1e63e \u00e0fih\u00e0n or\u00ed\u1e63ir\u00ed\u1e63i \u1ecd\u0300n\u00e0 t\u00ed \u00f3 gb\u00e0 kan \u00e0w\u1ecdn n\u00e1\u00e0. \u00c8y\u00ed k\u00f2 y\u1ecd \u00e0w\u1ecdn \u1ecdm\u1ecdd\u00e9 s\u00edl\u1eb9\u0300 r\u00e1r\u00e1.&nbsp; \u1ecc\u0300p\u1ecd\u0300l\u1ecdp\u1ecd\u0300 f\u1ecd\u0301nr\u00e1n ni p\u00fap\u1ecd\u0300 \u00e0w\u1ecdn \u00e8n\u00ecy\u00e0n l\u00f3r\u00ed ay\u00e9luj\u00e1ra ti \u1e63e l\u00e1ti s\u1ecd\u0300r\u1ecd\u0300 l\u00f3r\u00ed ooru t\u00ed \u00f3 \u0144 m\u00fa tay\u1ecd b\u00f3tiy\u1eb9. G\u1eb9\u0301g\u1eb9\u0301 b\u00ed \u00e0w\u1ecdn \u00e8n\u00ecy\u00e0n kan \u1e63e \u0144 s\u1ecd\u2019p\u00e9 \u1eb9\u0300\u1e63\u1eb9\u0300 \u00e0p\u1ecd\u0300j\u00f9 ni \u00f3 \u1e63ok\u00f9nf\u00e0 ooru m\u00edm\u00fa, b\u1eb9\u0301\u1eb9\u0300 ni \u00e0w\u1ecdn \u1eb9l\u00f2m\u00edr\u00e0n til\u00e8 \u0144 w\u00edp\u00e9 \u00ecj\u1ecdba t\u00ed \u00f3 \u0144 b\u1eb9 l\u00f3de ni \u00f3 \u1e63ok\u00f9nf\u00e0 ooru \u00e0m\u00faj\u00f9. \u00c0w\u1ecdn kan til\u1eb9\u0300 gb\u00e0gb\u00f3 w\u00edp\u00e9, in\u00e1 m\u00e0n\u00e0m\u00e1n\u00e1 t\u00ed \u00f3 \u0144 k\u00faw\u00e1r\u00e1p\u00e1 ni \u00f3 \u1e63e k\u00f3k\u00f3 j\u00f9 l\u1ecd n\u00edn\u00fa \u00e0w\u1ecdn ohun t\u00ed \u00f3 \u1e63ok\u00f9nf\u00e0 ooru. K\u00edni a n\u00ed l\u00e1ti m\u00f2 n\u00edpa ooru \u00e0bad\u00ec? Ooru \u00e0bad\u00ec j\u1eb9\u0301 gb\u00edgb\u00f3n\u00e1 af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 n\u00ed \u1ecd\u0300n\u00e0 t\u00ed \u00f3 k\u1ecdj\u00e1a b\u00ed o ti y\u1eb9 n\u00ed agb\u00e8gb\u00e8 kan, p\u00e0\u00e1p\u00e0\u00e1 n\u00edgb\u00e0 t\u00ed \u00ecw\u1ecd\u0300n gb\u00edgb\u00f3n\u00e1 af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 y\u00ec\u00ed b\u00e1 ti ju \u00ecdiw\u1ecd\u0300n t\u00ed \u00e0k\u1ecds\u00edl\u1eb9\u0300 \u00ecr\u00edr\u00ed agb\u00e8gb\u00e8 n\u00e1\u00e0 l\u1ecd. Ooru \u00e0bad\u00ec j\u1eb9\u0301 af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 gb\u00edgb\u00f3n\u00e1 t\u00ed \u00f3 s\u2019\u00e0j\u00e8j\u00ec s\u00ed \u00e0y\u00edk\u00e1, agb\u00e8gb\u00e8 t\u00e0b\u00ed ib\u00ec kan. \u00c8y\u00ed t\u00fam\u1ecd\u0300 s\u00ed p\u00e9, b\u00ed ooru m\u00edm\u00fa b\u00e1 ti r\u00e9k\u1ecdj\u00e1a b\u00f3tiy\u1eb9 t\u00e0b\u00ed t\u00ed \u00f3 tay\u1ecd \u00e0k\u1ecds\u00edl\u1eb9\u0300 \u00e0t\u1eb9\u0300y\u00ecnw\u00e1 n\u00ed agb\u00e8gb\u00e8 kan n\u00edgb\u00e0 t\u00ed a b\u00e1 fi ohun \u00e8l\u00f2 t\u00ed a fi \u0144 y\u1eb9 \u00ecgb\u00f3n\u00e1 \u00e0b\u00ed \u00ectut\u00f9 af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 w\u00f2, a le\u00e8 s\u1ecd w\u00edp\u00e9 \u00f3 ti di ooru \u00e0bad\u00ec. G\u1eb9\u0301g\u1eb9\u0301 b\u00ed \u00e0j\u1ecd \u00ecj\u1ecdba il\u1eb9\u0300 \u1eccsit\u00e9r\u00ed\u00e0 (Australia) t\u00f3 \u0144 \u1e63e \u00e0b\u00f3j\u00fat\u00f3 \u00ecw\u00e1d\u00ec\u00ed l\u00f3r\u00ed \u1ecd\u0300r\u1ecd\u0300 gbogbo t\u00f3 j\u1eb9\u0301 m\u1ecd\u0301 af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301, omi, \u00e0ti oj\u00fa \u1ecdj\u1ecd\u0301 &#8211; Bureau of Meteorology, ooru \u00e0bad\u00ec j\u1eb9\u0301 \u00e0k\u00f3k\u00f2 \u00ecgb\u00e0 t\u00ed \u00ecdiw\u1ecd\u0300n af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 t\u00ed \u00f3 t\u00fat\u00f9 j\u00f9 t\u00e0b\u00ed t\u00ed \u00f3 gb\u00f3n\u00e1 j\u00f9, b\u00e1 gb\u00f3n\u00e1 hanhan ju \u1ecdj\u1ecd\u0301 m\u1eb9\u0301ta n\u00ed \u00e8\u00e9k\u00e1nn\u00e1 l\u00e1\u00ec s\u00ed \u00ecd\u00e1d\u00far\u00f3.&nbsp; El\u00e9y\u00ec\u00ed ni a m\u00e1a \u0144 fi \u1e63e \u00e0fiw\u00e9 p\u1eb9\u0300l\u00fa b\u00ed af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 agb\u00e8gb\u00e8 n\u00e1\u00e0 ti \u1e63e \u0144 gb\u00f3n\u00e1 s\u00ed l\u00e1t\u1eb9\u0300y\u00edn w\u00e0. Ooru \u00e0bad\u00ec m\u00e1a \u0144 ju b\u00ed af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 b\u00e1 ti \u1e63e gb\u00f3n\u00e1 s\u00ed l\u00f3j\u00fam\u1ecd\u0301. O t\u00fan m\u00e1a \u0144 n\u00ed \u1e63e p\u1eb9\u0300l\u00fa b\u00ed af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 t\u00ed \u00f3 t\u00ed \u0144 gb\u00f3n\u00e1 t\u1eb9\u0301l\u1eb9\u0300 n\u00ed \u1ecd\u0300s\u00e1n ti \u1e63e t\u00fat\u00f9 s\u00ed n\u00ed \u00f2ru m\u00f3j\u00fa.&nbsp; \u01f8j\u1eb9\u0301 or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 N\u00e0\u00ecj\u00edr\u00ed\u00e0 n\u00eckan ni ooru \u00e0bad\u00ec y\u00ec\u00ed p\u1ecd\u0301\u0144 m\u1ecd\u0301? \u00d3 \u1e63e p\u00e0t\u00e0k\u00ec l\u00e1ti k\u1ecd\u0301k\u1ecd\u0301 m\u1ecd\u0300 w\u00edp\u00e9 ooru \u00e0m\u00faj\u00f9 d\u00e0b\u00ed \u00e0r\u00f9n t\u00ed \u0144 \u1e63e ab\u1ecd\u0301yad\u00e9 ni. K\u00ec\u00ed \u1e63e \u1ecd\u0300r\u1ecd\u0300 or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 N\u00e0\u00ecj\u00edr\u00ed\u00e0 n\u00eckan. G\u1eb9\u0301g\u1eb9\u0301 b\u00ed \u00e0j\u1ecd kan t\u00ed \u00f3 \u0144 fi \u00ecm\u1ecd\u0300 \u00ecgb\u00e0l\u00f3d\u00e9 \u00e0ti \u1eb9\u0300r\u1ecd k\u1ecd\u0300mp\u00fat\u00e0 \u1e63e \u00ecw\u00e1d\u00ec\u00ed l\u00f3r\u00ed \u00e0w\u1ecdn \u1ecd\u0300r\u1ecd\u0300 t\u00ed \u00f3 j\u00e9 m\u1ecd\u0301 af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301, \u00e0y\u00edpad\u00e0 oj\u00fa \u1ecdj\u1ecd\u0301 \u00e0ti b\u00ed w\u1ecd\u0301n \u1e63e le\u00e8 \u1e63ok\u00f9nf\u00e0 \u00e0w\u1ecdn \u00ecj\u00e0mb\u00e1 t\u00f3 r\u1ecd\u0300 m\u1ecd\u0301 \u00e0y\u00edpad\u00e0 oj\u00fa \u1ecdj\u1ecd\u0301 &#8211; World Weather Attribution (WWA), ooru \u00e0bad\u00ec \u0144 b\u00e1 \u00e0w\u1ecdn or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 m\u00edr\u00e0n f\u00ednra p\u1eb9\u0300l\u00fa. F\u00fan \u00e0p\u1eb9\u1eb9r\u1eb9, \u00e0k\u1ecds\u00edl\u1eb9\u0300 \u0144 b\u1eb9 w\u00edp\u00e9, n\u00edn\u00fa \u00e0w\u1ecdn or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 t\u00ed \u00f3 n\u00ed \u00ecr\u00edr\u00ed ooru \u00e0bad\u00ec n\u00ed o\u1e63\u00f9 keje \u1ecdd\u00fan 2023 ni \u00e0w\u1ecdn or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 t\u00ed \u00f3 w\u00e0 n\u00ed k\u1ecd\u0301\u0144t\u00edn\u1eb9\u0301\u0144ti \u00c9\u1e63\u00ed\u00e0 (\u00c0s\u00ec\u00e1), Y\u00far\u00f3\u00f2p\u00f9 (Europe) \u00e0ti \u00c0r\u00edw\u00e1 Am\u1eb9\u0301r\u00edk (North America). \u00c0j\u1ecd Earth Observatory fi \u00ecd\u00ed \u1ecd\u0300r\u1ecd\u0300 y\u00ec\u00ed m\u00fal\u1eb9\u0300 b\u00e1kan n\u00e1\u00e0 w\u00edp\u00e9, ooru \u00e0bad\u00ec \u0144 s\u1ecd\u1e63\u1eb9\u0301 k\u00e1\u00e0kiri agb\u00e8gb\u00e8 \u00c1f\u00edr\u00edk\u00e0 p\u1eb9\u0300l\u00fa \u00ecw\u1ecd\u0300n af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 gb\u00edgb\u00f3n\u00e1 t\u00ed \u00f3 ju \u00ecdiw\u1ecd\u0300n ti \u00e0t\u1eb9\u0300y\u00ecnw\u00e1 l\u1ecd. F\u00fan \u00e0p\u1eb9\u1eb9r\u1eb9, or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 South Sudan pa \u00e0\u1e63\u1eb9 l\u00e1ti ti \u00e0w\u1ecdn il\u00e9 \u1eb9\u0300k\u1ecd\u0301 n\u00ed o\u1e63\u00f9 k\u1eb9ta \u1ecdd\u00fan 2024 l\u00e1t\u00e0r\u00ed \u00ecw\u00f2ye \u00e0ti \u00e0p\u00e8s\u00edl\u1eb9\u0300 ooru gb\u00edgb\u00f3n\u00e1 t\u00ed w\u1ecd\u0301n l\u00e9r\u00f2 p\u00e9 y\u00ed\u00f2 m\u00fa n\u00ed or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 n\u00e1\u00e0, t\u00ed y\u00ed\u00f2 s\u00ec d\u00far\u00f3 b\u1eb9\u0301\u1eb9\u0300 f\u00fan \u1ecd\u0300s\u1eb9\u0300 m\u00e9j\u00ec gb\u00e1ko. L\u00e1t\u00e0r\u00ed \u00e0w\u1ecdn \u1eb9\u0300r\u00ed w\u1ecd\u0300ny\u00ed, a n\u00ed \u00e0n\u00edk\u00fan \u00f2ye w\u00edp\u00e9, ooru \u00e0bad\u00ec, p\u00e0\u00e1p\u00e0\u00e1 n\u00ed \u00e0s\u00eck\u00f2 y\u00ec\u00ed, k\u00ec\u00ed \u1e63e \u00ec\u1e63\u1eb9\u0300l\u1eb9\u0300 t\u00ed \u00f3 p\u1ecd\u0301\u0144 m\u1ecd\u0301 or\u00edl\u00e8-\u00e8d\u00e8 N\u00e0\u00ecj\u00edr\u00ed\u00e0 n\u00eckan. B\u00f3 ti \u1e63e r\u00ed n\u00edh\u00ecn-\u00edn n\u00e1\u00e0 l\u00f3 r\u00ed l\u2019\u1ecd\u0300p\u1ecd\u0300 ibi. K\u00edni \u00e0w\u1ecdn ohun t\u00ed \u00f3 \u0144 \u1e63ok\u00f9nf\u00e0 ooru \u00e0bad\u00ec? B\u00ed k\u00f2 b\u00e1 n\u00ed\u2019d\u00ec\u00ed, \u1eb9\u0300s\u1eb9\u0301 k\u00ec\u00ed d\u00e9d\u00e9 \u1e63\u1eb9\u0301. \u00cckan n\u00edn\u00fa \u00e0w\u1ecdn ohun t\u00ed \u00f3 \u0144 \u1e63ok\u00f9nf\u00e0 ooru \u00e0bad\u00ec ni \u00e0y\u00edpad\u00e0 oj\u00fa \u1ecdj\u1ecd\u0301 t\u00ed \u00f3 \u0144 s\u00e1b\u00e0 m\u00e1a \u0144 w\u00e1y\u00e9 n\u00edgb\u00e0 t\u00ed \u00e0w\u1ecdn af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 bur\u00fak\u00fa b\u00edi Carbon Dioxide, Chlorofluorocarbon, Methane, \u00e0ti b\u1eb9\u0301\u1eb9\u0300 b\u1eb9\u0301\u1eb9\u0300 l\u1ecd, b\u00e1 p\u00f2 j\u00f9 n\u00ed oj\u00fa \u00f2furuf\u00fa. B\u00e1kan n\u00e1\u00e0, ooru \u00e0bad\u00ec a m\u00e1a m\u00fa n\u00edgb\u00e0 t\u00ed af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 t\u00edt\u1eb9\u0300 b\u00e1 reg\u00fan s\u00ed oj\u00fa \u00f2furuf\u00fa n\u00ed agb\u00e8gb\u00e8 kan. \u00c8y\u00ed y\u00ed\u00f2 d\u00ed af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 gb\u00edgb\u00f3n\u00e1 l\u1ecd\u0301w\u1ecd\u0301 l\u00e1ti f\u1eb9\u0301 j\u00e1de l\u1ecd s\u00ed \u00f2k\u00e8. D\u00edp\u00f2 b\u1eb9\u0301\u1eb9\u0300, af\u1eb9\u0301f\u1eb9\u0301 gb\u00edgb\u00f3n\u00e1a n\u00ec y\u00ed\u00f2 m\u00e1a b\u00ec w\u00e1 s\u00ed \u00ecs\u00e0l\u1eb9\u0300 t\u00ed y\u00ed\u00f2 s\u00ec fa ooru \u00e0bad\u00ec. Ooru \u00e0bad\u00ec a t\u00fan m\u00e1a w\u00e1y\u00e9 n\u00edpa \u00e0f\u1ecdw\u1ecd\u0301f\u00e0 \u00e8n\u00ecy\u00e0n n\u00edgb\u00e0 t\u00ed a b\u00e1 \u0144 d\u00e1n\u00e1 sun igb\u00f3 f\u00fan \u00ecd\u00ed kan t\u00e0b\u00ed \u00f2m\u00edr\u00e0n, t\u00ed a b\u00e1 \u0144 d\u00e1n\u00e1 sun il\u1eb9\u0300 \u00e0b\u00ed igi g\u00edg\u00e9, l\u00e1\u00ec gbin \u00f2m\u00edr\u00e0n r\u1ecd\u0301p\u00f2.&nbsp; \u01f8j\u1eb9\u0301 ooru \u00e0bad\u00ec n\u00ed ewu t\u00e0b\u00ed \u00e0k\u00f3b\u00e1 t\u00ed \u00f3 le\u00e8 \u1e63\u00e9 f\u00fan \u00e0g\u1ecd\u0301ara wa b\u00ed? \u1ecc\u0300p\u1ecd\u0300l\u1ecdp\u1ecd\u0300 \u00ecj\u00e0mb\u00e1 ni ooru \u00e0bad\u00ec le\u00e8 \u1e63\u00e9 f\u00fan \u00e8n\u00ecy\u00e0n b\u00ed a b\u00e1 k\u00f9n\u00e0 l\u00e1ti \u1e63\u00e9 \u00ect\u1ecd\u0301j\u00fa ara wa. Ooru m\u00edm\u00fa tay\u1ecd b\u00f3tiy\u1eb9 le\u00e8 se \u00e0k\u00f3b\u00e1 f\u00fan \u1ecdm\u1ecdd\u00e9, \u00e0gb\u00e0lagb\u00e0, \u1ecdk\u00f9nrin, ob\u00ecnrin \u00e0ti awon al\u00e1boy\u00fan n\u00edpa d\u00ednd\u00edn \u00ecw\u1ecd\u0300n \u1ecdm\u1ecd in\u00fa al\u00e1boy\u00fan n\u00e1\u00e0 k\u00f9, r\u00edr\u1ecdb\u00ed \u00e0\u00ect\u1ecd\u0301j\u1ecd\u0301, \u00e0b\u00ed b\u00edb\u00ed \u00e0b\u00edk\u00fa \u00e0b\u00ed k\u00ed \u00f3 j\u00e1 s\u00ed \u1eb9\u0300j\u1eb9\u0300 r\u00edru f\u00fan \u00e0l\u00e1boy\u00fan n\u00e1\u00e0. Ooru \u00e0m\u00faj\u00f9 le\u00e8 \u1e63ok\u00f9nf\u00e0 \u00e0\u00ect\u00f3 omi n\u00edn\u00fa ara, \u1eb9yin t\u00f3 s\u00ec lewu p\u00fap\u1ecd\u0300 f\u00fan \u1eb9\u0300m\u00ed \u00e8n\u00ecy\u00e0n.&nbsp; \u00c0w\u1ecdn \u1ecd\u0300n\u00e0 wo la le\u00e8 fi d\u00e8n\u00e0 \u00e0k\u00f3b\u00e1 ooru \u00e0bad\u00ec?&nbsp; B\u00ed a b\u00e1 f\u1eb9\u0301 d\u00e8n\u00e0 \u00e0w\u1ecdn \u00e0k\u00f3b\u00e1 t\u00ed ooru \u00e0bad\u00ec \u0144 \u1e63e f\u00fan \u00e0g\u1ecd\u0301ara wa, a n\u00ed l\u00e1ti r\u00edi d\u00e1j\u00fa w\u00edp\u00e9 a n\u00ed \u00f2ye n\u00edpa \u00ecr\u00f2y\u00ecn t\u00f3 j\u1eb9 m\u1ecd\u0301 ooru \u00e0bad\u00ec \u00e0ti \u00e0s\u00eck\u00f2 t\u00ed \u00f3 se\u00e9se k\u00ed ir\u00fa ooru b\u00e1y\u00ec\u00ed m\u00fa. El\u00e9y\u00ec\u00ed y\u00ed\u00f2 r\u00e0n w\u00e1 l\u1ecd\u0301w\u1ecd\u0301 l\u00e1ti l\u00e8 \u1e63e \u00ecpinnu \u00e0ti \u00ecm\u00fara s\u00edl\u00e8 t\u00ed \u00f3 p\u00e9y\u1eb9 n\u00edpa \u00e0s\u00eck\u00f2 t\u00ed a f\u1eb9\u0301 j\u00e1de.&nbsp; A gb\u1ecd\u0301d\u1ecd\u0300 r\u00edi d\u00e1j\u00fa w\u00edp\u00e9 a k\u00e1 \u00e0w\u1ecdn a\u1e63\u1ecd oj\u00fa f\u00e8r\u00e8s\u00e9 w\u00e1 s\u00edl\u1eb9\u0300 n\u00edgb\u00e0 t\u00ed \u1ecd\u0300s\u00e1n b\u00e1 p\u1ecd\u0301n k\u00ed a l\u00e8 d\u00e8n\u00e0 ooru f\u00edf\u1eb9\u0301 w\u1ecdl\u00e9. B\u00e1kan n\u00e1\u00e0, a le\u00e8 lo \u00e0w\u1ecdn \u1eb9\u0300r\u1ecd am\u00fal\u00e9tut\u00f9 l\u00e1ti d\u00edn \u1ecdw\u1ecd\u0301j\u00e0 ooru \u00e0bad\u00ec k\u00f9.&nbsp; A n\u00ed l\u00e1ti w\u1ecd ir\u00fa a\u1e63\u1ecd t\u00ed y\u00ed\u00f2 j\u1eb9\u0301 k\u00ed \u00e0t\u1eb9\u0300g\u00f9n k\u00ed \u00f3 f\u1eb9\u0301 s\u00ed wa d\u00e1ad\u00e1a. P\u00e0t\u00e0k\u00ec j\u00f9 l\u1ecd ni w\u00edp\u00e9, a gb\u1ecd\u0301d\u1ecd\u0300 gb\u00ecy\u00e0nj\u00fa l\u00e1ti m\u00e1a m\u00fa omi l\u00f3\u00f2r\u00e8k\u00f3\u00f2r\u00e8 k\u00ed \u00f3 l\u00e8 b\u00e1 r\u1ecd\u0301p\u00f2 omi t\u00ed a b\u00e1 p\u00e0d\u00e1n\u00f9 n\u00edpa \u00f2\u00f3g\u00f9n l\u00edl\u00e0.&nbsp; The researcher produced this fact-check per the DUBAWA 2024 Kwame KariKari Fellowship, in partnership with Diamond 88.5 FM Nigeria, to enrich the ethos of \u201ctruth\u201d in journalism and enhance media literacy in the country.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18679,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"hannibal_claim_source":"","hannibal_source_label":"","hannibal_card_color":"blue","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","_wpscppro_dont_share_socialmedia":false,"_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_medium_share_type":"","_threads_share_type":"","_google_business_share_type":"","_bluesky_share_type":"","_mastodon_share_type":"","_selected_social_profile":[],"_wpsp_enable_custom_social_template":false,"_wpsp_social_scheduling":{"enabled":false,"datetime":null,"platforms":[],"status":"template_only","dateOption":"today","timeOption":"now","customDays":"","customHours":"","customDate":"","customTime":"","schedulingType":"absolute"},"_wpsp_active_default_template":true},"categories":[2450,1572,121],"tags":[],"verdict":[],"ppma_author":[4155],"class_list":["post-18678","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yoruba","category-explainers","category-health"],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p8R6dE-4Rg","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"authors":[{"term_id":4155,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"damilare-ogunmekan","display_name":"Damilare Ogunmekan","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&r=g","author_category":"","user_url":"","last_name":"","first_name":"","job_title":"","description":""}],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/ategun.jpg?fit=1200%2C676&ssl=1","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18678","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18678"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18678\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18680,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18678\/revisions\/18680"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18678"},{"taxonomy":"verdict","embeddable":true,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/verdict?post=18678"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=18678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}