{"id":27430,"date":"2026-01-23T04:31:40","date_gmt":"2026-01-23T03:31:40","guid":{"rendered":"http:\/\/dubawa.org\/dir\/?p=27430"},"modified":"2026-01-23T04:31:43","modified_gmt":"2026-01-23T03:31:43","slug":"bidiyon-da-ake-yadawa-na-gargadin-ministan-tsaro-ga-gwamnonin-jihohi-kan-sulhu-da-yan-taadda-%c6%99ir%c6%99irar-ai-ne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/bidiyon-da-ake-yadawa-na-gargadin-ministan-tsaro-ga-gwamnonin-jihohi-kan-sulhu-da-yan-taadda-%c6%99ir%c6%99irar-ai-ne\/","title":{"rendered":"Bidiyon da ake yadawa na gargadin Ministan Tsaro ga gwamnonin jihohi kan sulhu da \u2019yan ta\u2019adda, \u0199ir\u0199irar AI ne"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-cyan-bluish-gray-background-color has-background wp-block-paragraph\"><strong>Da\u2019awa:<\/strong> Wani <a href=\"https:\/\/web.facebook.com\/reel\/1920345538879825\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">bidiyo<\/a> da ke yawo a Facebook ya yi ikirarin cewa Ministan Tsaron Nijeriya, Christopher Musa, ya ce duk gwamnan jiha da ya shiga tattaunawa da \u2019yan bindiga to \u0257an ta\u2019adda ne, kuma za a janye sojoji daga wannan jiha.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignright size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" width=\"132\" height=\"55\" data-attachment-id=\"23928\" data-permalink=\"https:\/\/dubawa.org\/dir\/misleading-olive-b-academy-not-first-all-girls-boarding-school-in-sierra-leone\/false-4-2-3\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/FALSE-4-2.png?fit=132%2C55&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"132,55\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"FALSE-4-2\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/FALSE-4-2.png?fit=132%2C55&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/FALSE-4-2.png?resize=132%2C55\" alt=\"\" class=\"wp-image-23928\" title=\"\"><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"has-background wp-block-paragraph\" style=\"background-color:#f41216\"><strong>Hukunci:<\/strong> <strong>\u0198arya ce.<\/strong> Bidiyon \u0199ir\u0199irar fasahar kwamfuta (AI) ne. Binciken DUBAWA bai samu wata shaida da ke nuna cewa Ministan Tsaro ya yi wannan magana ba.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Cikakken Bayani<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A shekarar 2025, wasu gwamnonin jihohin Najeriya, musamman a <a href=\"https:\/\/www.thisdaylive.com\/2025\/09\/09\/finally-gov-radda-confirms-negotiation-with-katsina-bandits-in-frontline-lgas\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Katsina<\/a> da <a href=\"https:\/\/independent.ng\/why-were-negotiating-with-bandits-by-kaduna-gov\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kaduna<\/a>, sun \u0199ulla yarjejeniyar sulhu da \u0199ungiyoyin \u2019yan bindiga, a matsayin wani \u0253angare na \u0199o\u0199arin dakile hare-haren ta\u2019addanci, satar mutane, da matsalolin tsaro a yankunansu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A lokaci guda kuma, <a href=\"https:\/\/www.informationng.com\/2026\/01\/stop-negotiating-with-bandits-they-dont-fear-god-defence-minister-christopher-musa-advises-governors\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">hukumomin tarayya<\/a> sun sha gargadin jihohi da \u0199ananan hukumomi kan yin yarjejeniyar sulhu da \u2019yan bindiga, suna cewa irin wadannan tattaunawa na iya \u0199arfafa \u0199ungiyoyin ta\u2019addanci, raunana ayyukan tsaro na \u0199asa, da kuma kawo cikas ga \u0199o\u0199arin kawar da \u2019yan ta\u2019adda baki \u0257aya.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A daidai lokacin da ake wannan muhawara kan amfani ko illar sulhu, wani mai amfani da Facebook ya wallafa wani gajeren <a href=\"https:\/\/web.facebook.com\/reel\/1920345538879825\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">bidiyo<\/a> (wanda aka <a href=\"https:\/\/archive.is\/lUwQP\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">adana<\/a>) yana nuna tamkar Ministan Tsaro, Christopher Musa, na yin kakkausar magana kan tattaunawa da \u2019yan bindiga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A cewar bidiyon, Janar Musa ya ce \u201cduk gwamnan jiha da ya shiga tattaunawa da \u2019yan bindiga ko \u2019yan ta\u2019adda, to shi ma \u0257an ta\u2019adda ne; za mu janye sojoji daga waccan jiha.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zuwa ranar Talata, 20 ga Janairu, 2026, an kalli bidiyon fiye da sau 720,000, da martani 14,000, da kuma sharhi sama da 1,200.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yayin da wasu masu amfani a Facebook suka yi watsi da bidiyon suna cewa \u0199ir\u0199irar fasahar AI ne, wasu kuma sun yarda da shi a matsayin na gaskiya.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khalifa Ashiru Danlinan ya ce: \u201cWannan AI ne.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;\u201cBa sai an gaya maka ba, a bayyane yake aikin AI ne\u201d in ji Samaila Adamu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sai kuma Alo Stephen Jnr. da ya ce: \u201cIdan giwaye biyu na fa\u0257a, ciyawa ce ke shan wahala.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Saboda mahimmancin batun tsaro da kuma sabani a ra\u2019ayoyin jama\u2019a, DUBAWA ta yanke shawarar binciken sahihancin bidiyon.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Tantancewa<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">DUBAWA ta gudanar da nazari na ido, kan kowane hoton bidiyon. Mun gano matsalolin da ake yawan samu a bidiyoyin da fasahar AI ke \u0199ir\u0199ira.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Misali, an lura da wani mutum da ke sanye da hular gargajiya a bayan wanda ake cewa Ministan Tsaro ne, amma daga baya ya \u0253ace a wasu sassan bidiyon ba tare da wani dalili ba.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-recalc-dims=\"1\" fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" data-attachment-id=\"27434\" data-permalink=\"https:\/\/dubawa.org\/dir\/bidiyon-da-ake-yadawa-na-gargadin-ministan-tsaro-ga-gwamnonin-jihohi-kan-sulhu-da-yan-taadda-%c6%99ir%c6%99irar-ai-ne\/image-1150\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-87.png?fit=1280%2C720&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1280,720\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"image\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-87.png?fit=1024%2C576&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-87.png?resize=1024%2C576\" alt=\"\" class=\"wp-image-27434\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-87.png?resize=1024%2C576&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-87.png?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-87.png?resize=768%2C432&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-87.png?resize=390%2C220&amp;ssl=1 390w, https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-87.png?w=1280&amp;ssl=1 1280w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Hoto: Hotunan da ke nuna sabani<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Haka kuma, an lura cewa wani mutum a gefen dama na Janar yana saye da hula a farko, amma daga baya aka nuna shi babu hular a kansa har zuwa \u0199arshen bidiyon.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-recalc-dims=\"1\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" data-attachment-id=\"27433\" data-permalink=\"https:\/\/dubawa.org\/dir\/bidiyon-da-ake-yadawa-na-gargadin-ministan-tsaro-ga-gwamnonin-jihohi-kan-sulhu-da-yan-taadda-%c6%99ir%c6%99irar-ai-ne\/image-1149\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-86.png?fit=1280%2C720&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"1280,720\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"image\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-86.png?fit=1024%2C576&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-86.png?resize=1024%2C576\" alt=\"\" class=\"wp-image-27433\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-86.png?resize=1024%2C576&amp;ssl=1 1024w, https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-86.png?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-86.png?resize=768%2C432&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-86.png?resize=390%2C220&amp;ssl=1 390w, https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-86.png?w=1280&amp;ssl=1 1280w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Hoto: Hotunan da ke nuna sabani<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">DUBAWA ta kuma saka bidiyon a na\u2019urorin tantance bidiyon AI da aka \u0199ir\u0199ira da salon \u0253adda sawu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na\u2019urar <a href=\"https:\/\/scanner.deepware.ai\/result\/d915033d923d4e1acc64c507326c2318449298ea-1768901122\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Deepware<\/a> ta nuna cewa akwai kashi 30 cikin 100 na nuna yiyuwar bidiyon \u0199ir\u0199irar AI ne. Seferbekov kuma ta nuna yiwuwar bidiyon kashi 84 cikin 100 na AI ne.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"968\" height=\"583\" data-attachment-id=\"27432\" data-permalink=\"https:\/\/dubawa.org\/dir\/bidiyon-da-ake-yadawa-na-gargadin-ministan-tsaro-ga-gwamnonin-jihohi-kan-sulhu-da-yan-taadda-%c6%99ir%c6%99irar-ai-ne\/image-1148\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-85.png?fit=968%2C583&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"968,583\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"image\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-85.png?fit=968%2C583&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-85.png?resize=968%2C583\" alt=\"\" class=\"wp-image-27432\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-85.png?w=968&amp;ssl=1 968w, https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-85.png?resize=300%2C181&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-85.png?resize=768%2C463&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-85.png?resize=780%2C470&amp;ssl=1 780w\" sizes=\"(max-width: 968px) 100vw, 968px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Hoto: Sakamakon binciken Deepware da Seferbekov.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wata na\u2019ura mai suna <a href=\"https:\/\/hivemoderation.com\/ai-generated-content-detection\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hive AI<\/a> ta nuna cewa akwai yiyuwar kashi 94 cikin 100 na bidiyon an \u0199ir\u0199ire shi ne da fasahar AI.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"599\" height=\"516\" data-attachment-id=\"27431\" data-permalink=\"https:\/\/dubawa.org\/dir\/bidiyon-da-ake-yadawa-na-gargadin-ministan-tsaro-ga-gwamnonin-jihohi-kan-sulhu-da-yan-taadda-%c6%99ir%c6%99irar-ai-ne\/image-1147\/\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-84.png?fit=599%2C516&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"599,516\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"image\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-84.png?fit=599%2C516&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-84.png?resize=599%2C516\" alt=\"\" class=\"wp-image-27431\" title=\"\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-84.png?w=599&amp;ssl=1 599w, https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-84.png?resize=300%2C258&amp;ssl=1 300w\" sizes=\"(max-width: 599px) 100vw, 599px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Hoto: Sakamakon binciken Hive AI.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Baya ga haka, DUBAWA ta gudanar da bincike ta kalmomin nema (keyword search) a shafin Google, manyan kafafen labarai na Nijeriya, da kuma kafafen sadarwa na <a href=\"https:\/\/web.facebook.com\/DefenceHeadquartersNG\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hedikwatar Tsaro ta Nijeriya.<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Babu wani tabbataccen rahoto daga wata kafar labarai da ya nuna cewa Ministan Tsaro ya yi wannan magana. Duk da cewa Janar Musa ya sha <a href=\"https:\/\/www.thecable.ng\/christopher-musa-bandits-dont-fear-god-states-must-stop-negotiating-with-them\/?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAc3J0YwZhcHBfaWQKNjYyODU2ODM3OQABHtInhpF572lktES5RJcDYhVk7wLsp4yYKFsYUevvxfmYfDK1Q7VyqKV3FMS3_aem_vEnwpYz3a1x8e12VH8TbOA#google_vignette\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">gargadin<\/a> jihohi kan yin sulhu da \u2019yan ta\u2019adda, bai taba bayyana cewa gwamnonin da suka yi sulhu \u2019yan ta\u2019adda ne ba.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>A \u0198arshe<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bidiyon da mai amfani da Facebook ya yada \u0199ir\u0199irar fasahar AI ne. Saboda haka, ikirarin cewa Ministan Tsaro ya ayyana gwamnonin da ke tattaunawa da \u2019yan bindiga a matsayin \u2019yan ta\u2019adda \u0199arya ce.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Da\u2019awa: Wani bidiyo da ke yawo a Facebook ya yi ikirarin cewa Ministan Tsaron Nijeriya, Christopher Musa, ya ce duk gwamnan jiha da ya shiga tattaunawa da \u2019yan bindiga to \u0257an ta\u2019adda ne, kuma za a janye sojoji daga wannan jiha. Hukunci: \u0198arya ce. Bidiyon \u0199ir\u0199irar fasahar kwamfuta (AI) ne. Binciken DUBAWA bai samu wata shaida da ke nuna cewa Ministan Tsaro ya yi wannan magana ba. Cikakken Bayani A shekarar 2025, wasu gwamnonin jihohin Najeriya, musamman a Katsina da Kaduna, sun \u0199ulla yarjejeniyar sulhu da \u0199ungiyoyin \u2019yan bindiga, a matsayin wani \u0253angare na \u0199o\u0199arin dakile hare-haren ta\u2019addanci, satar mutane, da matsalolin tsaro a yankunansu. A lokaci guda kuma, hukumomin tarayya sun sha gargadin jihohi da \u0199ananan hukumomi kan yin yarjejeniyar sulhu da \u2019yan bindiga, suna cewa irin wadannan tattaunawa na iya \u0199arfafa \u0199ungiyoyin ta\u2019addanci, raunana ayyukan tsaro na \u0199asa, da kuma kawo cikas ga \u0199o\u0199arin kawar da \u2019yan ta\u2019adda baki \u0257aya. A daidai lokacin da ake wannan muhawara kan amfani ko illar sulhu, wani mai amfani da Facebook ya wallafa wani gajeren bidiyo (wanda aka adana) yana nuna tamkar Ministan Tsaro, Christopher Musa, na yin kakkausar magana kan tattaunawa da \u2019yan bindiga. A cewar bidiyon, Janar Musa ya ce \u201cduk gwamnan jiha da ya shiga tattaunawa da \u2019yan bindiga ko \u2019yan ta\u2019adda, to shi ma \u0257an ta\u2019adda ne; za mu janye sojoji daga waccan jiha.\u201d Zuwa ranar Talata, 20 ga Janairu, 2026, an kalli bidiyon fiye da sau 720,000, da martani 14,000, da kuma sharhi sama da 1,200. Yayin da wasu masu amfani a Facebook suka yi watsi da bidiyon suna cewa \u0199ir\u0199irar fasahar AI ne, wasu kuma sun yarda da shi a matsayin na gaskiya. Khalifa Ashiru Danlinan ya ce: \u201cWannan AI ne.\u201d &nbsp;\u201cBa sai an gaya maka ba, a bayyane yake aikin AI ne\u201d in ji Samaila Adamu. Sai kuma Alo Stephen Jnr. da ya ce: \u201cIdan giwaye biyu na fa\u0257a, ciyawa ce ke shan wahala.\u201d Saboda mahimmancin batun tsaro da kuma sabani a ra\u2019ayoyin jama\u2019a, DUBAWA ta yanke shawarar binciken sahihancin bidiyon. Tantancewa DUBAWA ta gudanar da nazari na ido, kan kowane hoton bidiyon. Mun gano matsalolin da ake yawan samu a bidiyoyin da fasahar AI ke \u0199ir\u0199ira. Misali, an lura da wani mutum da ke sanye da hular gargajiya a bayan wanda ake cewa Ministan Tsaro ne, amma daga baya ya \u0253ace a wasu sassan bidiyon ba tare da wani dalili ba. Hoto: Hotunan da ke nuna sabani Haka kuma, an lura cewa wani mutum a gefen dama na Janar yana saye da hula a farko, amma daga baya aka nuna shi babu hular a kansa har zuwa \u0199arshen bidiyon. Hoto: Hotunan da ke nuna sabani DUBAWA ta kuma saka bidiyon a na\u2019urorin tantance bidiyon AI da aka \u0199ir\u0199ira da salon \u0253adda sawu. Na\u2019urar Deepware ta nuna cewa akwai kashi 30 cikin 100 na nuna yiyuwar bidiyon \u0199ir\u0199irar AI ne. Seferbekov kuma ta nuna yiwuwar bidiyon kashi 84 cikin 100 na AI ne. Hoto: Sakamakon binciken Deepware da Seferbekov. Wata na\u2019ura mai suna Hive AI ta nuna cewa akwai yiyuwar kashi 94 cikin 100 na bidiyon an \u0199ir\u0199ire shi ne da fasahar AI. Hoto: Sakamakon binciken Hive AI. Baya ga haka, DUBAWA ta gudanar da bincike ta kalmomin nema (keyword search) a shafin Google, manyan kafafen labarai na Nijeriya, da kuma kafafen sadarwa na Hedikwatar Tsaro ta Nijeriya. Babu wani tabbataccen rahoto daga wata kafar labarai da ya nuna cewa Ministan Tsaro ya yi wannan magana. Duk da cewa Janar Musa ya sha gargadin jihohi kan yin sulhu da \u2019yan ta\u2019adda, bai taba bayyana cewa gwamnonin da suka yi sulhu \u2019yan ta\u2019adda ne ba. A \u0198arshe Bidiyon da mai amfani da Facebook ya yada \u0199ir\u0199irar fasahar AI ne. Saboda haka, ikirarin cewa Ministan Tsaro ya ayyana gwamnonin da ke tattaunawa da \u2019yan bindiga a matsayin \u2019yan ta\u2019adda \u0199arya ce.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":27401,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"hannibal_claim_source":"","hannibal_source_label":"","hannibal_card_color":"blue","_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","_wpscppro_dont_share_socialmedia":false,"_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_medium_share_type":"","_threads_share_type":"","_google_business_share_type":"","_bluesky_share_type":"","_mastodon_share_type":"","_selected_social_profile":[],"_wpsp_enable_custom_social_template":false,"_wpsp_social_scheduling":{"enabled":false,"datetime":null,"platforms":[],"status":"template_only","dateOption":"today","timeOption":"now","customDays":"","customHours":"","customDate":"","customTime":"","schedulingType":"absolute"},"_wpsp_active_default_template":true},"categories":[3137,2451],"tags":[],"verdict":[],"ppma_author":[4439],"class_list":["post-27430","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-african-languages","category-hausa"],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p8R6dE-78q","jetpack_likes_enabled":true,"jetpack_sharing_enabled":true,"authors":[{"term_id":4439,"user_id":0,"is_guest":1,"slug":"ukashatu-wakili","display_name":"Ukashatu Wakili","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&r=g","author_category":"","user_url":"","last_name":"","first_name":"","job_title":"","description":""}],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/dubawa.org\/dir\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/image-61.jpeg?fit=1600%2C1143&ssl=1","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27430","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27430"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27430\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27435,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27430\/revisions\/27435"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27401"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27430"},{"taxonomy":"verdict","embeddable":true,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/verdict?post=27430"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/dubawa.org\/dir\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=27430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}